Πίσω

Οι ευθύνες για τα ΑΕΙ

Οι ευθύνες για τα ΑΕΙ

11/07/11

Κώστας Χρυσόγονος,

Kαθηγητής Νομικής του Α.Π.Θ.

Το Βήμα

 

Τα ελληνικά ΑΕΙ πάσχουν σήμερα από μια σειρά προβλημάτων όπως ο υπερβολικός αριθμός τόσο φοιτητών όσο και διδακτικού - ερευνητικού προσωπικού, η ελλιπής χρηματοδότηση, ο ασφυκτικός κρατικός έλεγχος κ.ά. Κύριος υπαίτιος όλων αυτών δεν είναι η πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά ο τρόπος με τον οποίον οργανώθηκαν τα πανεπιστήμια από τον νομοθέτη. Το προσχέδιο του νέου νόμου που δόθηκε στη δημοσιότητα από το υπουργείο Παιδείας δεν επιδιώκει όμως καθόλου την υπέρβαση των προβλημάτων.

 

Το αντίθετο συμβαίνει. Το προσχέδιο κινείται στην κατεύθυνση της κατεδάφισης όσων ακαδημαϊκών χαρακτηριστικών έχουν απομείνει στα "πανεπιστήμια" αυτά, στην κατεύθυνση δηλαδή της πλήρους μετατροπής τους σε κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης. Το εγχείρημα είναι πολλαπλά αντισυνταγματικό. Το πολιτικό σύστημα, αφού πρώτα προσπάθησε ανεπιτυχώς να καταργήσει το άρθρο 16 του Συντάγματος στην αναθεώρηση του 2006-2008, τώρα επιλέγει να "λησμονήσει" την ύπαρξή του. Εντελώς ενδεικτικά μπορεί να επισημανθεί ότι αντισυνταγματική είναι καταρχάς η συρρίκνωση της "πλήρους αυτοδιοίκησης" των ΑΕΙ στην εκλογή των καθηγητών - μελών του πανίσχυρου συμβουλίου διοίκησης. Καταργείται έτσι η αυτοδιοίκηση στο επίπεδο της Σχολής, αφού ο κοσμήτορας θα διορίζεται από το συμβούλιο διοίκησης. Εξάλλου το Τμήμα, που αποτελεί το κύτταρο της αυτοδιοίκησης (αφού αυτό αντιστοιχεί στο εύρος μιας αναγνωρισμένης επιστήμης), υποβαθμίζεται σε απλό "πρόγραμμα σπουδών" και αποδυναμώνεται πλήρως.

Περαιτέρω η συμμετοχή στο συμβούλιο διοίκησης εξωπανεπιστημιακών μελών ισάριθμων με τους εκλεγμένους καθηγητές σημαίνει ότι το όργανο αυτό δεν είναι κατά κυριολεξία πανεπιστημιακό αλλά μεικτό, το οποίο δεν ικανοποιεί ούτε τις στοιχειώδεις απαιτήσεις αυτοδιοίκησης (δηλ. διοίκησης των ΑΕΙ από δικά τους όργανα). Ακόμα η συμβολική συμμετοχή ενός και μόνο φοιτητή στο ίδιο συμβούλιο καθώς και ενός μέλους χωρίς δικαίωμα ψήφου από το λοιπό (εκτός από τους καθηγητές) διδακτικό προσωπικό οδηγεί στον ουσιαστικό παραμερισμό των ομάδων εκείνων από τη διοίκηση του πανεπιστημίου. Τούτο παραβιάζει τη συνταγματική επιταγή της "πλήρους" αυτοδιοίκησης, επειδή, όπως προκύπτει και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες της παραγράφου 5 του άρθρου 16 του Συντάγματος, το νόημα της τελευταίας είναι η ουσιαστική συμμετοχή στη διοίκηση όλων των ομάδων που συγκροτούν την πανεπιστημιακή κοινότητα.

Παχυλή αμάθεια των εμπνευστών του προσχεδίου υποδηλώνει και η πρόθεσή τους να υποχρεώσουν τους πανεπιστημιακούς να αναρτούν, από το 2014 και μετά, τα συγγράμματά τους στο Διαδίκτυο χωρίς αμοιβή. Φαίνεται πως αγνοούν ότι η πνευματική ιδιοκτησία αποτελεί περιουσιακό αγαθό κατοχυρωμένο, μεταξύ άλλων, και στο υπερνομοθετικής (σύμφωνα με το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγματος) ισχύος άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Πέρα όμως από τα επιμέρους ζητήματα, η όλη λογική του προσχεδίου κατατείνει στην παρεμβολή περαιτέρω προσκομμάτων στην έρευνα και στον μονόπλευρο περιορισμό των ιδρυμάτων στη διδασκαλία, και μάλιστα ταχύρρυθμη. Πλήττεται έτσι η ακαδημαϊκή ελευθερία στον ίδιο τον πυρήνα της, που είναι η δημιουργική σύνθεση έρευνας και διδασκαλίας. Η πανεπιστημιακή κοινότητα οφείλει να αντισταθεί, προασπίζοντας τη συνταγματική νομιμότητα.

 

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22788&subid=2&pubid=63215115

Copyright © 2011 idkaramanlis | All rights reserved.

Επικοινωνία

Πειραιώς 62
18346, Μοσχάτο
Τηλ. 2109444303
Fax. 2109444860
e-mail: info[at]idkaramanlis[dot]gr