Πίσω

Ξανανοίγει το «Κουτί της Πανδώρας» του κανονισμού για τα χημικά

Ξανανοίγει το «Κουτί της Πανδώρας» του κανονισμού για τα χημικά

29/08/11

EurActiv.gr

Πέντε χρόνια μετά την υιοθέτησή του κανονισμού REACH , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να τον αναθεωρήσει , μολονότι ήταν η πρώτη προσπάθεια που είχε στόχο να υποχρεώσει τους κατασκευαστές χημικών προϊόντων να αιτιολογούν ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή για τους καταναλωτές.

Από την πρώτη στιγμή που κατατέθηκε μέχρι την τελική υιοθέτησή του το 2006, ο κανονισμός REACH (Καταχώρηση, αξιολόγηση, αδειοδότηση και περιορισμοί των χημικών προϊόντων) αποτέλεσε μια από τις πιο επικές μάχες λόμπυ στην ιστορία της ΕΕ, ευλογώντας τους οικολόγους εναντίον της ισχυρής χημικής βιομηχανίας. 

Πέντε χρόνια μετά, η Επιτροπή ετοιμάζεται να αναθεωρήσει αυτή την αμφιλεγόμενη νομοθεσία, που επιδιώκει να προστατέψει την υγεία των καταναλωτών και το περιβάλλον από τις επικίνδυνες συνέπειες των τοξικών χημικών.

 «Νομίζω είναι μια αρχή και μάλιστα πολύ καλή αρχή», είπε ο Jamie Page από την μη κερδοσκοπική οργάνωση Cancer Prevention and Education Society που υποστηρίζει τους στόχους του κανονισμού REACH.

Ο κανονισμός REACH, που υιοθετήθηκε το 2006, επεδίωξε να αξιολογήσει τις 100.000 χημικές ουσίες που υπάρχουν σήμερα στην αγορά για πιθανές απειλές στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Από τότε, μόλις ένας μικρός αριθμός χημικών έχουν αξιολογηθεί, ξεκινώντας από μια λίστα 47 Ουσιών Υψηλής Ανησυχίας ύποπτες για πρόκληση καρκίνου ή αναταραχών στο ανθρώπινο αναπαραγωγικό σύστημα.

Ωστόσο υπάρχουν πολλές περισσότερες ουσίες εκεί έξω», είπε ο Page, που προτείνει την επιτάχυνση της διαδικασίας ελέγχου. «Είναι προφανές ότι υπάρχουν πολλές χημικές ουσίες στην αγορά- ο κόσμος εκτιμά μεταξύ 80.000 και 100.000».

Η περιβαλλοντική ομάδα λόμπυ ChemSec, προσφάτως κατηγόρησε την ΕΕ για καθυστέρηση δράσης για χημικά που προκαλούν «ενδοκρινικές διαταραχές» όπως οι φθαλικές ενώσεις, κάνοντας έκκληση στις ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ να επιταχύνουν τις διαδικασίες. Η ChemSec επιθυμεί να περιληφθούν 378 ουσίες στη λίστα των «ουσιών υψηλής ανησυχίας». 

«Υπάρχουν πολλά αμφιλεγόμενα προϊόντα», είπε, αναφέροντας τη Δισφαινόλη Α, μια ένωση που προσφάτως απαγορεύθηκε στα πλαστικά μπουκάλια των μωρών, ωστόσο πολλοί επιστήμονες τονίζουν ότι ίσως είναι επιβλαβής και σε άλλες μορφές, όπως στα επιχρίσματα των δοχείων των μπουκαλιών. 

Κάποια επικίνδυνα χημικά έχουν απομακρυνθεί από την αγορά, είπε ο Page, ωστόσο «υπάρχει ζήτημα για το κατά πόσο αυτές οι ουσίες μπορούν να αξιολογηθούν σωστά», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι υπάρχει συζήτηση στην ΕΕ περί πλήρους απαγόρευσης της Δισφαινόλης Α.

Ζητήματα εμπιστευτικότητας 

Στη βιομηχανία χημικών προϊόντων από την άλλη, οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην συμμόρφωση με τους περίπλοκους κανόνες της ευρωπαϊκής νομοθεσίας προστατεύοντας παράλληλα τα νόμιμα επιχειρηματικά συμφέροντα. Οι εταιρείες που θέλουν να πωλήσουν χημικά θα πρέπει πρώτα να τα εγγράψουν στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων στο Ελσίνκι, περιλαμβάνοντας λεπτομέρειες για την τοξικότητα, που αναφέρει στην ιστοσελίδα του ο οργανισμός.

Ένα επίμαχο ζήτημα είναι εάν ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων θα πρέπει να διαθέτει στο κοινό όλα τα δεδομένα για την τοξικότητα ή εάν μέρη αυτής θα πρέπει να παραμένουν εμπιστευτικά για την προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της εταιρείας. 

Η Cefic που εκπροσωπεί τις ευρωπαϊκές εταιρείες χημικών προϊόντων, προσφάτως τόνισε ότι η δημοσίευση των ονομάτων των εταιρειών έναντι της τοξικότητας ίσως δώσει στους ανταγωνιστές του εξωτερικού εικόνα για τις καινοτόμες στρατηγικές τους. 

Οι ακτιβιστές κατά των τοξικών ουσιών τονίζουν ότι τέτοιου είδους πληροφορίες είναι σημαντικές προκειμένου οι εταιρείες να λογοδοτούν για την ασφάλεια των προϊόντων τους.

Η αναθεώρηση του REACH που αναμένεται το 2012, θα αξιολογήσει εάν είναι απαραίτητες τέτοιες αλλαγές.

Ακούσιες συνέπειες

Άλλοι επικρίνουν το νόμο διότι στοχοποιεί τις ‘’λάθος’’ ουσίες. Ο κανονισμός REACH σχεδιάστηκε αρχικά για να προστατέψει τους καταναλωτές από την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες, ωστόσο η γραφειοκρατία που δημιούργησε κατέληξε να περιλαμβάνει μέταλλα όπως πχ το κοβάλτιο, το οποία μετά βίας έρχεται σε επαφή με τους καταναλωτές.

Ο David Weight, από το Ινστιτούτο Ανάπτυξης του Κοβαλτίου, που εκπροσωπεί τους μεγαλύτερους παραγωγούς μετάλλων, είπε ότι ο REACH έχει «πολύ αξιέπαινες φιλοδοξίες» αλλά τον επέκρινε για τις ακούσιες συνέπειές του.

 «Εκεί που έχουμε αμφιβολίες είναι η εφαρμογή», τόνισε, λέγοντας ότι δεν υπάρχει «έκθεση  κανενός καταναλωτή» στο κοβάλτιο και επομένως «δεν είναι ακριβώς το είδος της ουσίας που θα πρέπει να εμπίπτει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος».

 «Σε αυτό πρέπει να έχουμε περισσότερη συζήτηση», είπε, αναφερόμενος στις δυνατότητες που θα μπορούσε να προσφέρει η αναθεώρηση στην τελειοποίηση της νομοθεσίας.

 «Στο τέλος της ημέρας, οι αλλαγές για την υγεία και το περιβάλλον θα είναι ανεπαίσθητες», ισχυρίστηκε ο Weight, αναφερόμενος σε ένα πιθανό περιορισμό του κοβαλτίου. Στο μεταξύ, το μεγάλο γραφειοκρατικό βάρος που επέβαλε ο REACH «ίσως κατέστρεψε και την οικονομία», προειδοποίησε, λέγοντας ότι ο κανονισμός εισήγαγε νέα εμπορικά εμπόδια για το κοβάλτιο.

Ο Andrew Miller, βουλευτής του Εργατικού Κόμματος που προεδρεύει της επιτροπής επιστήμης και τεχνολογίας του βρετανικού κοινοβουλίου, συμφώνησε. Τόνισε ότι οι χαράσσοντες πολιτική πρέπει να υιοθετήσουν διαφορετικές προσεγγίσεις για τις ουσίες που δεν είναι επικίνδυνες και για αυτές που είναι «γνωστό ότι είναι επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία».

 «Προσέξτε τι εύχεστε» 

Ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ που ασχολείται με τον κανονισμό REACH φάνηκε να συμφωνεί με τις κριτικές, λέγοντας ότι η αξία του κανονισμού έγκειται στο να εγγυάται ότι ελέγχονται μόνο οι επικίνδυνες ουσίες, και όχι αυτές που δεν θέτουν κανέναν κίνδυνο για την υγεία και το περιβάλλον.

Ωστόσο υποβάθμισε επίσης τις προσδοκίες, λέγοντας ότι η αναθεώρηση θα έχει αρκετά περιορισμένη πεδίο εφαρμογής. Μιλώντας ανώνυμα, ο αξιωματούχος προειδοποίησε ότι μια ριζοσπαστική αναθεώρηση θα μπορούσε να ανοίξει το «κουτί της Πανδώρας».

 «Προσέξτε τι εύχεστε», τόνισε ο αξιωματούχος, σε συνέδριο που διοργάνωσε η EurActiv στο Λονδίνο τον περασμένο Ιούνιο.

Η αναθεώρηση θα βασιστεί σε έκθεση που θα αναλύει τα μαθήματα από την εφαρμογή του REACH, «με ειδική προσοχή στο κόστος, τα γραφειοκρατικά βάρη και άλλες επιπτώσεις στην καινοτομία». Θα περιλαμβάνει μια αναθεώρηση των απαιτήσεων εγγραφής για χαμηλής χωρητικότητας ουσίες.

Άλλες πτυχές της αναθεώρησης είναι:

Επαναπροσδιορισμός του ποσού και της κατανομής των κονδυλίων από την  Επιτροπή για την ανάπτυξη και αξιολόγηση εναλλακτικών μεθόδων ελέγχου (άρθρο 117.4 του REACH).

Τροποποίηση ή όχι του πεδίου του REACH προκειμένου να αποφευχθούν επικαλύψεις με άλλη ευρωπαϊκή νομοθεσία (άρθρο 138.6).

Αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων

http://euractiv.gr/periballon/ksananoigei-%C2%ABkoyti-tis-pandoras%C2%BB-toy-kanonismoy-gia-ta-ximika

Copyright © 2011 idkaramanlis | All rights reserved.

Επικοινωνία

Πειραιώς 62
18346, Μοσχάτο
Τηλ. 2109444303
Fax. 2109444860
e-mail: info[at]idkaramanlis[dot]gr