Πίσω

Απολογισμός της Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (24-5 Μαρτίου 2011) και κριτική

Απρίλιος 2011

 

Η σύνοδος κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 24-25 Μαρτίου 2011 κατέληξε σε δύο σημαντικές συμφωνίες για το μέλλον της Ένωσης: στην θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) των οικονομιών της Ευρωζώνης που θα αντιμετωπίσουν προβλήματα στο μέλλον αντικαθιστώντας τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης, που εξασφάλισε την χρηματοοικονομική βοήθεια στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, και στο Σύμφωνο για το Ευρώ + . Στο κείμενο των συμπερασμάτων αναφέρεται πως

 

το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης πρέπει να θεσπίσουν ένα μόνιμο μηχανισμό σταθερότητας: τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ). Ο ΕΜΣ θα ενεργοποιείται με αμοιβαία συμφωνία, εφόσον απαιτείται για την εγγύηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της Ευρωζώνης ως συνόλου. Ο ΕΜΣ θα αναλάβει το ρόλο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EΤΧΣ) και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθεροποίησης (EMΧΣ) στην παροχή εξωτερικής χρηματοδοτικής συνδρομής στα κράτη μέλη της Ευρωζώνης μετά τον Ιούνιο του 2013.

 

Η πρόσβαση στη χρηματοδοτική συνδρομή από τον ΕΜΣ θα παρέχεται με βάση αυστηρούς όρους πολιτικής, σύμφωνα με πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής και εμπεριστατωμένη ανάλυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, που θα διενεργεί η Επιτροπή από κοινού με το ΔΝΤ και σε συνεργασία με την ΕΚΤ. Θα απαιτείται από το δικαιούχο κράτος μέλος να εξασφαλίζει μια πρέπουσα μορφή συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, σύμφωνα με τις ιδιαίτερες συνθήκες και κατά τρόπο πλήρως συμμορφούμενο προς τις πρακτικές του ΔΝΤ.

 

Ο ΕΜΣ θα διαθέτει πραγματική δανειοδοτική ικανότητα ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η επάρκεια της δανειοδοτικής ικανότητας θα επανεξετάζεται τακτικά και τουλάχιστον ανά πενταετία. Ο ΕΜΣ θα επιδιώκει να συμπληρώνει τη δανειοδοτική ικανότητά του με τη συμμετοχή του ΔΝΤ σε δράσεις χρηματοδοτικής συνδρομής, ενώ θα μπορούν να συμμετέχουν και κράτη μέλη που δεν ανήκουν στην Ευρωζώνη, σε ad hoc βάση. (σ. 21)

 

Η συμφωνία χαιρετίστηκε ως ένα ακόμη βήμα προς την ολοκλήρωση της οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του στενότερου συντονισμού των ευρωπαϊκών οικονομιών στα πλαίσια αντιμετώπισης της χρηματοοικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζουν οι χώρες της περιφέρειας και της πρόληψης παρόμοιων προβλημάτων στο μέλλον.

 

Το σημαντικότερο πρόβλημα που ανέκυψε από τη Σύνοδο Κορυφής αφορά στο Σύμφωνο για το Ευρώ + ή, όπως επικράτησε να αποκαλείται, Σύμφωνο για την Ανταγωνιστικότητα. Οι στόχοι του συμφώνου είναι οι κάτωθι:

 

  • Προώθηση της ανταγωνιστικότητας
  • Προώθηση της απασχόλησης
  • Περαιτέρω συμβολή στη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών
  • Ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. (σ. 15)

 

Στην ουσία πρόκειται για το συντονισμό της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής των χωρών της ζώνης του Ευρώ με την περίληψη χωρών εκτός της Ευρωζώνης που συνυπέγραψαν το σύμφωνο, όπως η Βουλγαρία, η Δανία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Ρουμανία. Ο περιορισμός της κυριαρχίας των ανωτέρω κρατών να καθορίζουν την κοινωνική και οικονομική πολιτική έρχεται χωρίς σοβαρά ανταλλάγματα από τη μεριά των μεγάλων κρατών τα οποία θα μπορούν να επιβάλλουν την άποψή τους. Ο Wolfgang Münchau ήδη από τις 27 Φεβρουαρίου είχε ταχθεί εναντίον μίας τέτοιας συμφωνίας που θα έδινε στις μεγάλες χώρες τα εφόδια να επιβάλλουν την πολιτική τους χωρίς να προσφέρουν την ασπίδα του ευρωομολόγου στις μικρότερες και ευάλωτες χώρες της Ευρωζώνης. Αυτή η τάση επιβολής διαφάνηκε με την άρνηση της Γαλλίας και της Γερμανίας να μειώσουν το επιτόκιο δανεισμού για την Ιρλανδία—σε αντίθεση με την Ελλάδα—επειδή ο πρωθυπουργός της Enda Kenny αρνήθηκε να αυξήσει την φορολογία των επιχειρήσεων που είναι η χαμηλότερη στην Ευρωζώνη.

 

Ο ίδιος αναλυτής διέκρινε από τη στήλη του την αντίφαση και το παράδοξο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας που, ενώ επιδιώκει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, στην πραγματικότητα την ροκανίζει. Ομολογούμενη επιδίωξη του ΕΜΣ είναι η ανάληψη μέρους του ρίσκου των επενδυτών αν μια χώρα της ευρωζώνης δεν μπορέσει να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις της. Τούτο όμως δεν πρόκειται να συμβεί πριν τον Ιούνιο 2013. Μέχρι τότε οι ιδιώτες και θεσμικοί επενδυτές (ασφαλιστικά ταμεία και τράπεζες) θα έχουν απαλλαγεί από τα ομόλογα χωρών που αντιμετωπίζουν το φάσμα της χρεωκοπίας εντείνοντας τα προβλήματα δανεισμού που θέλει να επιλύσει ο ΕΜΣ.

 

Επιπλέον, ο ΕΜΣ δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην ανάγκη υποστήριξης μεγάλων οικονομιών της περιφέρειας, όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Ειδικά η τελευταία χαρακτηρίζεται αχίλλειος πτέρνα του ευρώ, διότι παρά την προσπάθεια του Ιταλού υπουργού οικονομικών Giulio Tremonti να συμμαζέψει τα δημοσιονομικά μεγέθη της χώρας του η ανάπτυξη είναι ακόμα αναιμική και πρόκειται να συνεχίσει να υπολείπεται έναντι οικονομιών όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Τα δομικά προβλήματα της ιταλικής οικονομίας, όπως η υψηλή ανεργία των νέων, η χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, ο μικρός αριθμός μεγάλων επιχειρήσεων και οι βαθιές ρίζες του οργανωμένου εγκλήματος στην ιταλική οικονομία οδηγεί την Ιταλία σε μια κατάσταση όπου όταν το ΑΕΠ της ευρωζώνης πέφτει, το ιταλικό ΑΕΠ πέφτει περισσότερο και όταν το ΑΕΠ της ευρωζώνης ανεβαίνει, το ΑΕΠ της Ιταλίας ανεβαίνει λιγότερο.

 

Η κατάσταση της Ισπανίας είναι διαφορετική διότι η κυβέρνηση Zapatero έλαβε τα επώδυνα εκείνα μέτρα που θα ηρεμούσαν τις αγορές απομακρύνοντας τον κίνδυνο προσφυγής της χώρας στον μηχανισμό στήριξης. Το τίμημα που πληρώνει ο Ισπανός πρωθυπουργός είναι η έξοδος από την πολιτική σκηνή της χώρας του σε μια απόπειρά του να δείξει ότι εφόσον δεν τον ενδιαφέρει η επανεκλογή του και θα προχωρήσει σε αντιλαϊκά μέτρα με δική του πρωτοβουλία παρά δίνοντας την πρωτοβουλία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η απόφαση απόσυρσης του Zapatero μπορεί, όμως, να οδηγήσει στην κατίσχυση των εσωκομματικών διαδικασιών διαδοχής στο Σοσιαλιστικό Κόμμα και στην ατονία των μέτρων περιστολής των κρατικών δαπανών και αύξησης κεφαλαίων των περιφερειακών στεγαστικών τραπεζών που αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ισπανική οικονομία.

Copyright © 2011 idkaramanlis | All rights reserved.

Επικοινωνία

Πειραιώς 62
18346, Μοσχάτο
Τηλ. 2109444303
Fax. 2109444860
e-mail: info[at]idkaramanlis[dot]gr